Jeszcze kilka lat temu uczniowie z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego trafiali głównie do szkół specjalnych lub klas integracyjnych. Dziś model edukacji w Polsce zmienia się i szkoły ogólnodostępne muszą być gotowe na przyjęcie uczniów z różnymi potrzebami, w tym z niepełnosprawnościami, zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ADHD czy trudnościami wynikającymi z innych diagnoz. To nie jest trend, to kierunek wyznaczony przez prawo i przez praktykę wielu krajów, które edukację włączającą wprowadziły kilkanaście lat temu. 

Co to jest edukacja włączająca?

Edukacja włączająca opiera się na założeniu, że każdy uczeń, niezależnie od swoich potrzeb, ma prawo uczyć się w środowisku jak najbardziej zbliżonym do ogólnodostępnego. Zamiast wydzielać uczniów z orzeczeniami do osobnych klas lub placówek, szkoła dostosowuje swoje metody, środowisko i zasoby tak, żeby każdy mógł w niej uczestniczyć na miarę swoich możliwości. To podejście wymaga współpracy nauczycieli, specjalistów, rodziców i samych uczniów, a przede wszystkim wymaga wykwalifikowanej kadry, która wie, jak tego rodzaju wsparcie organizować i realizować.

Jak zmieniają się przepisy?

Polskie prawo oświatowe w ostatnich latach konsekwentnie wzmacnia prawa uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i nakłada na szkoły nowe obowiązki. Szkoły muszą zapewniać pomoc psychologiczno-pedagogiczną, tworzyć indywidualne programy edukacyjno-terapeutyczne dla uczniów z orzeczeniami, zatrudniać specjalistów wspierających oraz dostosowywać warunki egzaminacyjne. Dla dyrektorów i organów prowadzących szkoły to konkretne wymagania, za których realizację odpowiadają.

Dlaczego pedagog specjalny edukacji włączającej jest tak poszukiwany?

Kluczową postacią w tym systemie jest pedagog specjalny, który od 2022 roku stał się obligatoryjnym stanowiskiem w polskich szkołach. To specjalista, który diagnozuje potrzeby uczniów, koordynuje działania całego zespołu nauczycielskiego i terapeutycznego, opracowuje dokumentację wymaganą przepisami, prowadzi zajęcia wspierające i jest łącznikiem między szkołą a rodzicami dzieci z orzeczeniami. Bez odpowiednich kwalifikacji nie można formalnie zajmować tego stanowiska.

Zapotrzebowanie na pedagogów specjalnych edukacji włączającej jest dziś większe niż podaż specjalistów z odpowiednim wykształceniem. Szkoły w całej Polsce szukają osób z kwalifikacjami w tym zakresie, zarówno w miastach, jak i w mniejszych miejscowościach.